Alcohol stoken

Let op: ik wil met deze pagina niemand aanzetten tot distilleren! Er staat alleen hoe je het zou kunnen doen. Mocht je een van mijn recepten willen uitproberen, dan kun je ook brandewijn kopen bij de slijter bij jou in de buurt.

Mijn eerste distillator

Ik was al op mijn 16e aan het experimenteren met alcoholprut maken en distilleren. Mijn distillator maakte ik van een fluitketel en tuinslang. Ik had de alcoholprut in de fluitketel gedaan en aan de tuit van de fluitketel de tuinslang geklemd. De slang liet ik door een bak met koud water lopen, zodat de alcoholdampen tegen de slang zouden condenseren. En ja hoor... het lukte! Uit de slang kon ik een paar druppels alcohol laten stromen.

Ik had er echter geen rekening mee gehouden dat alcohol nogal reageert met allerlei stoffen als het 76 °C is. De alcohol had niet alleen de kleur van de tuinslang, maar ook de smaak. Beetje suiker erbij en ik had tuinslanglikeur!

Terug naar de tafel

De spullen

Als je echt wilt distilleren, moet je dat natuurlijk niet met een tuinslang doen. Je kunt met twee opstellingen werken: een glazen of een koperen.

Een glazen opstelling is duur, kan breken en is niet makkelijk te verkrijgen. Maar de glazen opstellingen geven meestal een hoger alcoholpercentage en leveren zuiverder alcohol op. Dat is niet altijd prettig, want als je bijvoorbeeld whisky wilt maken, wil je

juist dat er ook wat smaakstoffen mee distilleren. Koperen distilleerketels heb ik in Nederland nog nooit te koop gezien, wel in Portugal. De koperen ketels zijn redelijk eenvoudig zelf te maken. Als je wilt weten hoe je dat moet doen, ga dan terug naar de tafel en klik op de distilleerketel.

Terug naar de tafel

Methanol en ethanol

Vaak krijg ik de vraag hoe het zit met methanol (giftige alcohol) en ethanol (de alcohol waar het om gaat).

Het klopt dat er heel wat mensen nog steeds overlijden aan het drinken van zelf gedistilleerde alcohol waar teveel methanol in zit! Het is echter heel eenvoudig om ervoor te zorgen dat je zeker geen methanolvergiftiging zult krijgen.

Methanol ontstaat bij het vergisten van oa. vruchten omdat daar pectine in zit. Ook in wijn en bier zit dus methanol! Ga je vruchten vergisten en daarna distilleren, dan zal de concentratie van methanol hoger worden. Je haalt immers alle alcohol uit je alcoholprut. Omdat het kookpunt van methanol lager ligt dan die van ethanol, zal alle methanol éérst verdampen. Na de methanol verdampt de ethanol en als laatste verdampt het water. Als je de temperatuur van de alcoholdamp nauwkeurig kunt controleren, zie je wanneer je bezig bent met het distilleren van methanol (65 °C), alcohol (78 °C) of water (100°C).

Je zou dus kunnen zeggen dat je methanol en ethanol heel goed van elkaar kunt onderscheiden als je maar goed genoeg de temperatuur meet. MAAR: alleen échte professionals met zeer nauwkeurige apparatuur zijn in staat om heel precies de temperatuur van de alcoholdamp te bepalen! De meeste thuis-brouwers hebben niet zulke apparatuur tot hun beschikking. Daarom raad ik deze methode ten zeerste af: de kans op giftige alcohol is gewoon te groot. Ik zou het risico in ieder geval nooit nemen.

Mijn oplossing: gebruik geen vruchten!

Het simpele antwoord op de methanolvraag is: vergist nooit vruchten, maar alleen zuiver kristalsuiker. In kristalsuiker zit

geen pectine die meevergist kan worden, zoals bij vruchten wel het geval is. Als je de volgende scheikundige formules bekijkt, begrijp je waarom er bij het vergisten van kristalsuiker géén methanol kan onstaan.

Vergisten van kristalsuiker:

suiker (C6) -> 2 x C3 -> 2 x ethanol (C2) + 2 x CO2

Vergisten van pectine:

Pectine (C5) -> 1 x C2 + 1 x C3 -> 1 x ethanol (C2) + 1 x methanol (C1) + 2 x CO2

Voor de leken: kristalsuiker bestaat uit 6 C-atomen, pectine bestaat uit 5 C-atomen. Suiker (oftwel C6) wordt bij het vergisten eerst gesplitst; je hebt dan 2 molekulen met 3 C-molekulen (C3). Daarna wordt er van elke C3 één C-atoom afgekoppeld (de CO2), waarna je een C2-molekuul overhoudt (ethanol).

Bij het vergisten van pectine (oftwel C5) gebeurt hetzelfde. Alleen ontstaan er bij de eerste splitsing geen twee gelijke C3-molekulen, maar één C3- en één C2-molekuul. Als je dáár vervolgens één C-atoom van afkoppelt, ontstaan er een C2-molekuul én een C1-molekuul. En een C1-molekuul is methanol.

Terug naar de tafel

Het distilleren

Het distilleren van alcoholprut is enorm eenvoudig. Doe de prut in de ketel en verwarm het. Meestal is er een koelkolom aanwezig (bij koperen ketels niet altijd). In de koelkolom condenseert de alcohol tegen de wand en stroomt de condens naar een opvang, bijvoorbeeld een borrelglaasje. Zorg ervoor dat het koelwater in de koelkolom tegen de stroomrichting van de alcoholdamp stroomt (zie illustratie). Hierdoor zal het verschil in temperatuur tussen koelwater en alcoholdamp altijd maximaal zijn.

Water distilleren is natuurlijk niet de bedoeling. Daarom moet je regelmatig controleren. Als je dat niet met de temperatuur kunt doen,kun je ook een paar druppels opvangen en kijken of de condens brandbaar is. Je kunt het ook elke keer proeven,

 

maar na een tijdje ben je niet meer in staat om goed te proeven. Het distilleren wordt er natuurlijk wel veel leuker op!

Terug naar de tafel

De laatste stap

De mogelijkheden met je zelfgebrouwen alcohol zijn eindeloos! Je kunt het mengen met limonadesiroop voor een lekkere likeur. Je kunt kruidenbitters maken of het gewoon puur drinken (yeagh!). Ga voor een paar lekkere recepten terug naar de tafel, daar ligt een receptenboek.

Mail me gerust als je na het lezen van deze pagina nog vragen hebt. En heb je zelf nog tips voor mij, dan hoor ik dat graag! Mijn mailbox staat bij de voordeur.

Terug naar de tafel